January 19, 2004

شاعر فارسی زبان چين

من بخاطر اين تحقيقی که دارم انجام
می دم، اخيرا" خيلی به روابط باستانی بين ايران و چين توجه کرده ام. بيشتر
مردم در مورد تجارت جاده ابريشم و روابط تجاری ايران و چين، چيزهايی
شنيدند. «چين و ماچين» هم که در داستانهای ما فرواوونه و از سمک عيار تا
امير ارسلان نامدار، همه يک سفری هم به چين کرده اند! چند نفری هم شايد اين مقاله
روخونده باشند.

بازرگانان سغدی و خوارزمی، عملا" بيشتر بازار چين رو در
اختيار داشته اند. ماموران بازرگانی خيلی از امپراتورهای سلسله «تانگ» و
«سونگ»، ايرانی بوده اند. وقتی که مغولها ايران رو تسخير می کنند و در چين
هم سلسله «يوآن» رو پايه گذاری می کنند، بيشتر دبيرهای دولتی، وزرا، و
مشاوران اقتصاديشون رو از مردم شمال شرق ايران (سمرقند و بخارا و مرو و
نيشابور) انتخاب می کنند.

همين امتيازات زياد به ايرانی ها، باعث می شه که
بعد از سرنگونی مغولها در چين و پايه گذاری سلسله «مينگ»، چينی ها شروع
کنند به پاکسازی ايرانی ها از دستگاه حکومتی خودشون، و اين آغاز «گوشه
گيری سياسی» چين است که در تاريخ چين، به عنوان مقدمه ای برای عقب افتادگی
اقتصادی چين و ضربه پذير شدنش در برابر نيروهای استعماری محسوب می شه.
اما نکته جالب اينه که در همون زمان پاکسازی ايرانی ها از دولت چين،
بزرگترين دريانورد چينی، «ژنگ هه»، پسر يک زوج ايرانی بوده که احتمالا" ازسمرقند به پکن کوچ کرده بودند!

ولی فکر کنم از همه جالبتر، بزرگترين شاعر چين، لی پو
، باشه! اين آقا که معروف بوده به سرودن اشعار عاشقانه و وصف می و يار،
احتمالا" در حال مستی هم غرق شده و به علاوه سرودن اشعار آبدار، خودش رو
هم به آب داده! هرچند که خيلی ها خوششون نمي ياد که اين مسئله ذکر بشه،
ولی تقريبا" همه متخصصين متفق القولند که زبون مادری لی پو، فارسی و يا
سغدی بوده! پدرش که از بازرگانان موفق ايالت سیچوان بوده، احتمالا" همراه
نرسی، نوه يزدگرد سوم، به چين اومده و در اونجا ساکن شده. خوندن ترجمه شعرهاش بد نيست، و شباهتهاش با سروده های شاعران ايرانی، به شدت عجيبه!

Posted by Khodadad at January 19, 2004 11:25 AM