September 14, 2005

شاهنشاهی فراموش شده

اين مقاله ای که توی گاردين راجع به نمايشگاه «پارس: شاهنشاهی فراموش شده» در موزه بريتانيا نوشته شده، يکی از بهترين مقالاتيه که من در مورد مسائل تاريخی در يک روزنامه خوندم (و البته از گاردين هم انتظار همين کارها می ره).

نويسنده مقاله ( که اسم مقاله اش رو گذاشته «شاهنشاهی شر»، به پيروی از گفته جرج بوش)، با لحنی می نويسه که در اول به نظر مياد داره از گفته های محافظه کارها طرفداری می کنه و ايران رو از اول تاريخش يک امپراتوری شر می بينه. اما با خوندن بقيه مقاله، متوجه می شيم که داره اين حرف ها رو مسخره می کنه و خوشحاله که اين نمايشگاه، چهره جديدی از ايران رو نشون می ده.

چند تا از حرف های توی اين مقاله، همون حرف هايی هستند که سالهاست ايرانشناس ها سعی دارند بقيه دنيا رو متوجهشون کنند. اين حقيقت که يونانی های باستان، برای پراهميت جلوه دادن خودشون، ايران رو به صورت بزرگترين مخالف آزادی نشون دادند. اينکه تمام تمدن ها اروپايی از اون زمان تا حتی دوران خود ما، وجود خودشون رو عليه خطر تمدن های غير آزادی خواه «شرقی» و نماينده شون که ايران باشه، تعريف کردند. از تئوری «استبداد آسيايی» مارکس گرفته تا «اخلاق کار پروتستان» ماکس وبر و نوشته های خيلی از مورخين همين دوران ما، همه و همه موجوديت خودشون رو در نفی غول مسخره ای که از «آسيا» ساخته اند بدست می آورند.

نويسنده اين مقاله در آخر هم به نکته ای اشاره می کنه که بايد بهش آفرين گفت، و به عنوان ملت ايران حتی تاسف خورد که چرا خودمون اينطور فکر نمی کنيم. نکته اينجاست که اين نمايشگاه و نمايشگاه های ديگه، از روحيه و شکوه خالی هستند. بقول نويسنده، يونانيان حداقل در تصوير کردن پارسی ها به عنوان يک شاهنشاهی استبدادی، اونها رو مستبدينی باشکوه جلوه دادند که جلوهشون در تاريخ دنيا معروفه. اما اين نمايشگاه با نشون دادن سنگ ها و مجسمه ها، خاطره ای رو که يک نفر از شاهنشاهان ايرانی و شکوه شون به ياد داره رو از بين می بره و اون ها رو تبديل می کنه به يک نقش روی سنگ. چه بهتره که اين نمايشگاه شامل مجموعه از فيلم و کتاب در مورد ايران باستان (نوشته ايرانيان) هم بود که می تونستند همين شکوه و جلال رو از زاويه ديد ايران نشون بدهند.

اما روی هم رفته، هم اين نمايشگاه و هم مقاله گاردين هردو عالی هستند و بايد وجودشون رو به فال نيک گرفت.

Posted by Khodadad at September 14, 2005 10:07 PM

Comments

Posted by: سرزمین رویایی at September 14, 2005 10:31 PM

Posted by: amirhesabdar at September 14, 2005 11:09 PM

Posted by: حسين at September 15, 2005 02:18 PM

Posted by: Roya - Minor Lady at September 18, 2005 01:05 AM

Posted by: م.ر. کلنگ at September 19, 2005 04:37 AM