ارزيابی شتابزده: Archives

February 05, 2006

دو قرن سکوت؟

يکی از بزرگترين عقده های اجتماعی مردم ايران، عقده «شکسته». بطور خلاصه، از زمانی که ملت ما به دوره مدرن وارد شد (حدود ميانه قرن نوزدهم ميلادی)، يکی از بزرگترين چيزهايی که ايرانيان رو آزار داده و به خودش مشغول کرده، مسئله شکست ايران از اعرابه در نيمه قرن هفتم.

بوجود آمدن اين عقده البته يک چيز لازم و ضروری برای شکل گيری واحد سياسی به اسم «ايران» بوده. يعنی شکل گيری کشور-مليت ايران به صورت مدرنش که اونو از کشورهای ديگری که همه باهم يک گذشته رو تقسيم می کرد، بستگی به اين مسئله داشته: هجوم خارجی به عنوان پايان دهنده هويت ايرانی، و دوباره سازی هويت ايرانی در دوران مدرن با عقب زدن هويت خارجی. در اين ميان، اين مطلب که مثلا" عراق و خيلی «کشور» های ديگر هم جزوی از همين هويت هستند، به طور عجيبی فراموش شده.

اما اگر نخواهيم مسئله رو سياسی و سياسی-جغرافيايی کنيم، بازهم اين حقيقت وجود داره که مردم کشور مدرنی که ايران خونده می شه، همه عقده شکست دارند. پاسخ عمومی به اين عقده شکست مختلف بوده. يک قطب با پس زدن چيزی که «فرهنگ عربی» خطابش می کردند، سعی در فراموش کردن 1300 سال گذشته و ساختن يک فرهنگ کاملا" نو داشتند و دارند. قطب ديگر هم تا حدی با واکنش به قطب اول، کاملا" در آغوش فرهنگی افتاده اند که فرهنگ واقعی اسلامی می دونندش و سعی دارند که کل ايده «فتح» رو انکار کنند.

البته بدون شک هردو اينها دو قطب تندرو هستند و بيشتر مردم در جايی بين اين دو قرار می گيرند. اما به هرحال، همه به صورتی سعی در حل کردن اين مسئله دارند. حتی استادانی مثل مرحوم دکتر زرين کوب هم با نوشتن «دوقرن سکوت» سعی در توجيه و شايد شکل دادن ديد عمومی به اين مطلب داشتند.

من هم هرروز با اين مسئله درگير هستم. راستش نود درصد اوقات، موضوع صحبتم با مردم به اين مطلب ختم می شه و هرروز باهاش برخورد دارم، حتی وقتی چند دقيقه در يک مغازه ايرانی در لس آنجلس توقف می کنم.

اما راستش اينه که هرچه بيشتر، بدون تصور و پيش ذهن، به تاريخ نگاه می کنم، کمتر «گسل» تاريخی می بينم. هرچند که مورخين جديد و قديم همه از «دوباره سازی» فرهنگ صحبت می کنند، من کمتر شاهدی برای اين کار پيدا می کنم. بازسازی چه چيز؟ وقتی به مدارکی که شاهد زندگی مردم بعد از سقوط ساسانيان نگاه می کنم، بيشتر متوجه می شم که وابستگی و ادامه معمول تر از گسستن بوده. حتی با توجه به اينکه خيلی از متخصصين فکر می کنند که حکومت اموی حکومتی عربی بود که با استفاده از شاخصه های سياسی کسب شده از بيزانس، امپراتوری اسلامی رو اداره می کرد و عباسيان بودند که فرهنگ ايرانی و سياست ساسانی رو زنده کردند و...، کمتر می شه برای اين مطلب دليلی پيدا کرد.

تحقيق و خوندن هرچه بيشتر، اين تصور رو درم تقويت می کنه که نتيجه حمله اعراب فقط شکست خانواده ساسانی بوده. حتی دليلی برای يک گسل فرهنگی هم وجود نداره. اگر برای دويست سال، «نوشته» فارسی پيدا نمی کنيم، دليلش رو نبايد در گسستگی ببينيم. اين زمانی بوده که زبان فارسی نو که در اواخر دوره ساسانی شکل گرفته بوده و زبان گفتاری بوده، از زير يوغ زبان نوشتاری فارسی ميانه پهلوی درمياد و جای پای خودش رو پيدا می کنه.سبک شعر رودکی که اکثرا" به عنوان اولين شاعر درست و حسابی فارسی نو شناخته شده، پخته تر و کامل تر از اونيه که «اول» بوده باشه. اگر از چيزی مدرکی در دست نداريم، دليل براينکه اون چيز وجود نداشته نيست. از دانسته ها می شه به نادانسته ها پی برد.

در زمينه اقتصادی و اجتماعی هم همينطور. هيچ وقت سابقه نداشته که يک ارتش يا کشوری، کشور ديگه رو فتح کنه و بلافاصله به راحتی بتونه اداره اش کنه و مدت کمی بعد از اين فتح، «دوران طلائيش» رو تجربه کنه! بعد از سقوط ساسانيان، دولت اسلامی به راحتی موفق می شه که نه تنها بر سرزمينهای منطقه سوريه و مصر، بلکه بر کل مملکت پهناور ايران به راحتی حکومت کنه، بدون اينکه مشکلات اساسی پيدا کنه. کمتر از صدسال بعد هم دوران طلايی خلافت شروع می شه که نقطه عطفش حکومت هارون الرشيد و مامونه. معنيش چيه؟ اينکه اقتصاد اين منطقه اينقدر قوی بوده و ادامه و پيوست اقتصادی و اجتماعی چنان برجا که حکومت اسلامی بلافاصله بعد از حذف کردن ساسانيان، توانسته بر روی اين پی، حکومت خودش رو پايه ريزی کنه.

فکر کنم دليل وجودی تاريخ خوندنم رو پيدا کردم: اينکه سعی کنم و عقده شکست مردم ايران رو که باعث شده چارچنگولی به تاريخ به عنوان تنها راه ثابت کردن اهميت خودشون بچسبند، درمان کنم. شايد؟

Posted by Khodadad at February 5, 2006 01:38 PM

Comments

شاید باورت نشه... ولی نصف تلقی من از اسلام و ایران به واسطه ی همین دکتر زرینکوب محشره ... فکر کنم حالا حالاها جا داشته باشه برای شناخت ...

Posted by: Lord at February 5, 2006 03:17 PM

خيلي متوجه بحث اين پست نشدم پس 2جمله آخر را به عنوان شاهد كل بحث ميگيرم. اين عقده اي كه ميگيد رو بعيد ميدونم هيچ تلاشي بهبود بده. چون اين عقده اي كه گفتيد رو من هم در بين ايرانيها ديدم ( به خاطر ايراني بودنم ) و هم بين عربها ( به خاطر 30 سال زندگي بينشون ) . عقده شكست از اسرائيل در جنگ 6 روزه و جمعه سياه چنان در اين قوم قويه كه حتي اگه هوا هم كه ابري ميشه ميگند تقصير اسرائيله و اي كاش يك صلاح الدين ايوبي ديگه ميومد كه حق يهودي و مسيحي رو بگذار كف دستشون و يك ريز از فتوحات اعراب و تاريخ اكتشافات علمي عربي حرف ميزنند. ( به قول شما حتي اگه به اندازه چند دقيقه ايستادن در يك مغازه طول بكشه توقفتون )

Posted by: BaHaar at February 5, 2006 04:33 PM

اينو فراموش نكن كه اكه اعراب به خصوص عباسي تونستن دامنه امپراطوريشونو بسط بدن و دوران طلايي را بنام خودشون ثبت كنند بخاطر وجود انديشمندان و نخبه گان ايراني بوده كه هميشه حضورشان در دربار يا اركان حكومتي انكار ناپذير بوده و عباسي ها اينو فهميده بودن ولي در دوره اموي پان عربيسم خلفا شديدتر بوده و غير عرب را لايق نميدونستن بدترين دوران سلطه اعراب بر ايران بوده.
متاسفانه با وجود آگاهي مردم از اين حس قوي تحقير و شكست كه بايد باعث سوق دادن آنها به سوي يكپارچگي ملي از نوعي كه در ژاپن يا آلمان خصوصيت برجسته اين ملل است ، بيشتر ميل به تفرق و قوم گرايي دارند.
به قول مش قاسم : واللا دروغ چرا تا قبر آ آ آ آ شايد ايندفعه كار كار انگليساست !!

Posted by: manim at February 6, 2006 05:50 AM

با برداشت پان عربي از حكومت اموي و ايده تحقير كه از تئوري هاي شرق شناسي مدرنه موافق نيستم. اما با بقيه حرفهاي شما موافقم.

Posted by: Khodadad at February 6, 2006 10:27 AM

خداداد عزيز هميشه اعتقاد داشته ام كه نظرت در اين مورد 100% درسته : نظر خودم هم همين بوده ولي هيچوقت آدمي با علم و اطلاعات شما نظرش اينقدر در اينمورد با من منطبق نبوده است!از نظر شما شائ و خرسندم!

Posted by: البرز at February 6, 2006 11:29 AM

سلام
آقايى كه اگر خطا نكنم نامش دكتر محمد محمدى ملايرى است، اين تئورى را كه دارى درباره‌اش فكر مى‌كنى خيلى با دقت و شواهد فراوان دنبال كرده و در چهار جلد تنظيم كرده است. حتما بخوانش. بس‌يار دقيق و لذيذ است.

Posted by: كورش at February 6, 2006 04:23 PM

شاید اگه جنگ ایران و عراق سال دوم و با پیروزی ایران تموم شده بود این عقده تا حد زیادی فروکش می کرد. ولی حمله عربا نصف قضیه است.کار اصلی رو برای مخروبه کردن ایران مغولا کردن.معلوم نیست چرا هیچ وقت با اونا کاری نداریم!!؟!

Posted by: naghmeh at February 7, 2006 09:50 AM

فقط بگم كه من عراق رفته ام و واقعا آدم احساس نمي كند (با معيار هاي من) كه از ايران خارج شده است. يعني جداً تصور مي كنم تا خود بغداد هنوز مردم بيشتر ايراني هستند تا عرب (بماند كه اين حرف رو كه كشكي هم بهش نرسيده ام به هر كي گفتم فحش شنيدم)
اين ترم يك هم كلاسي عراقي چشم آبي داريم كه بر و بچ ايراني وقتي فهميده بودند عراقيه شاخ در آورده بودند.

Posted by: Ali at February 8, 2006 06:01 AM

عقده... و خب اين عقده‌اي که مي‌گويي نه تنها عقده شکست است بلکه عقده ويران شدن و تباه شدن است!
اگر چنين محکم مي‌گويي حتماً بايد دوقرن سکوت را کامل خوانده باشي يا کتابهاي ديگري در اين باب!؟ و حتماً از اين آگاهي که تازيان وحشي با چنان خشم و نفرتي پا به ايران گذاشتند که تا بحال در ميان هيچ قومي چنين نبوده است! آن زمان که کشتند ديگراني را تا ديگران به اسلام بي‌آيند به اين دين يکتاپرستي گويا؟ و انگار نمي‌دانسته‌اند که ايرانيان قرنهاست يکي را مي‌پرستند!!! و چنين مقدر کردند که هرکس اسلام نياورد بايد بيشتر ماليات دهد!
و يا حتما در تاريخها نخوانده‌اي که چه بي‌گناهاني که سر از دست ندادند در راه ايستادن جلوي اين ياغيان و مدتها طويل پيکر بي‌جان آنها بر دروازه شهرها راست نبود که ديگران درس عبرت بگيرند! و يا شايد بابک را از قلم انداخته‌اي که چه دليرانه کشته شد؟ و چه مظلومانه؟
و نمي‌دانم واقعاً فکر نميکني اين عقده ديرينه عقده‌اي بيش از شکست باشد آن هم از قوم پست و وحشي که جز به شکم و زير آن توجهي نميکرد، و يکباره براي ما که قرنها يکتاپرست بوده‌ايم دم از خدا ميزدند؟! واقعاً احساس نمي‌کني که در زير تاريکي ظلمت دو قرن سکوتي که بر ايران حاکم شد ما چه فرهنگ و چه اصالتي را از دست داده‌ايم؟ اين يک شکست نيست اين يک تباهي است....... نه کمتر!!!!

Posted by: بابک at April 25, 2006 01:13 AM

Posted by: golf birthday gift at October 6, 2006 07:26 AM

Posted by: online gambling at October 6, 2006 01:46 PM

Posted by: best gambling list at October 6, 2006 01:46 PM

Posted by: milf at October 7, 2006 08:28 PM

Posted by: milf hunters at October 7, 2006 08:29 PM

Posted by: horny milf at October 7, 2006 08:29 PM

Posted by: milf lesbians at October 7, 2006 08:29 PM

Posted by: milf hunt at October 7, 2006 08:29 PM

Posted by: milf cruiser chase at October 9, 2006 01:15 AM

Singer George Michael lends the piano on which John Lennon wrote Imagine to an anti-war exhibition...

Posted by: Daquan Vitale at November 12, 2006 06:28 PM

The Red Hot Chili Peppers are leading the way at this years MTV Europe music awards with four nominations...

Posted by: Julius Nettles at November 13, 2006 12:22 AM

Record company EMI sign a deal with the estate of crooner Dean Martin to use the singer's likeness...

Posted by: Nikolas Thornton at November 13, 2006 06:05 AM

Social networking site MySpace is to block users from uploading copyrighted music to its pages...

Posted by: Raven Hannon at November 17, 2006 12:09 PM

Social networking site MySpace is to block users from uploading copyrighted music to its pages...

Posted by: Raven Hannon at November 17, 2006 12:11 PM

A musical about the witches from The Wizard of Oz breaks West End box office records, its producers say...

Posted by: Camden Holder at November 23, 2006 07:37 PM

Microsoft and Peter Jackson postpone the making of a film based on the Halo video game after backers pull out...

Posted by: Dillan Stein at November 24, 2006 02:36 PM

Microsoft and Peter Jackson postpone the making of a film based on the Halo video game after backers pull out...

Posted by: Dillan Stein at November 24, 2006 02:36 PM

Borat creator Sacha Baron Cohen reportedly signs a $42.5m (�22m) film deal starring his character Bruno...

Posted by: Joel Harry at November 24, 2006 09:08 PM

London-born rapper Sway is to be honoured at the BET Hip-Hop awards in the US...

Posted by: Brenton Terry at December 1, 2006 04:25 AM

London-born rapper Sway is to be honoured at the BET Hip-Hop awards in the US...

Posted by: Brenton Terry at December 1, 2006 04:25 AM

Veteran actor William Franklyn, known for voicing the 1960s Schweppes TV adverts, dies aged 81...

Posted by: Josue Danner at December 4, 2006 06:48 PM

Singer George Michael lends the piano on which John Lennon wrote Imagine to an anti-war exhibition...

Posted by: Leon Conte at December 5, 2006 07:32 AM

Singer George Michael lends the piano on which John Lennon wrote Imagine to an anti-war exhibition...

Posted by: Leon Conte at December 5, 2006 07:33 AM

TV host Oprah Winfrey gives audience members $1,000 (�526) each to donate to a charitable cause...

Posted by: Adam Hurtado at December 6, 2006 02:02 AM

TV host Oprah Winfrey gives audience members $1,000 (�526) each to donate to a charitable cause...

Posted by: Adam Hurtado at December 6, 2006 02:02 AM

Colombia's vice president is "baffled" by Kate Moss's success following cocaine allegations...

Posted by: Simon Knapp at December 6, 2006 08:26 AM

Colombia's vice president is "baffled" by Kate Moss's success following cocaine allegations...

Posted by: Simon Knapp at December 6, 2006 08:27 AM

A musical about the witches from The Wizard of Oz breaks West End box office records, its producers say...

Posted by: Kale Griffin at December 6, 2006 02:34 PM

Veteran game show host Bob Barker is stepping down from hosting The Price is Right after 35 years...

Posted by: Trever Carpenter at December 6, 2006 06:10 PM

The Rolling Stones postpone a show in the US to allow singer Sir Mick Jagger time to rest his voice...

Posted by: Valentin Sepulveda at December 6, 2006 09:01 PM

The Rolling Stones postpone a show in the US to allow singer Sir Mick Jagger time to rest his voice...

Posted by: Valentin Sepulveda at December 6, 2006 09:01 PM

The Rolling Stones postpone a show in the US to allow singer Sir Mick Jagger time to rest his voice...

Posted by: Valentin Sepulveda at December 6, 2006 09:01 PM

Madonna says she may adopt another child from abroad following her proposed adoption of a Malawian boy...

Posted by: Asa Stover at December 6, 2006 09:10 PM

Madonna says she may adopt another child from abroad following her proposed adoption of a Malawian boy...

Posted by: Asa Stover at December 6, 2006 09:10 PM

search

contact

links

latest entries

archives

categories

powered by

February 05, 2006

دو قرن سکوت؟

Comments