ارزيابی شتابزده: Archives

March 04, 2006

طنز و عفت؟

" نيشخند طنز، کنايه آميز است و نشاندهنده خشم و قهری است که با عفتی حکيمانه آميخته است. طنز با نوعی شرم و تملک نفس توام است، اما هزل دريده است و خودداری نمی شناسد. هزل صريح است و طنز، در پرده؛ هزل وقيح است و طنز متين؛ هزل بيرگ است و طنز، متعصب. - طنز دهخدا از اين دست است." (تاکيد از من)
(از مقدمه داستانهای طنزآميز امروز، انتخاب و مقدمه دکتر تورج رهنما، تهران: سخن، 1376)

اين يعنی چه؟ طنز با شرم و هزل دريده به چه معنيست؟ برتری داريم برای طنز «درپرده» بر هزل «صريح»؟

البته تقصير دکتر رهنما هم نيست. خدابيامرز کيومرث صابری که اثرش در روی طنز و ادبيات ايران البته انکارکردنی نيست، روی اين قضيه جاانداختن طنز به عنوان «هنر عفيف» خيلی اصرار داشت. از اولش هم به نظر من سعی زياد بود در راه تعريف کردن کلمات به ميل شخصی. اما اين تعريف ها خيلی جديد بی معنی، و از نظری جانيفتادنی هستند. خطی نيست بين طنز و هزل و فاصله بينشون بيشتر به ميل و برداشت شخصی برمی گرده.

بی معنی تر از همه اينه که سعی کنيم شخصيت های تاريخی رو توی اين تعريف مدرنيستی بگنجانيم. مثلا" بر مبنای اين تعريف، اين قطعه طنز است:

«طلحک را به مهمی پيش خوارزمشاه فرستاندند. مدتی آنجا بماند، مگر خوارزمشاه رعايتی چنان که او می خواست نمی کرد. روزی پش خوارزمشاه حکايت مرغان و خاصيت هريکی می گفتند. طلحک گفت: هيچ مرغی از لک لک زيرکتر نيست. گفتند: از چه دانی؟ گفت از بهر آنکه هرگز به خوارزم نمی آيد.»

به همين ترتيب، اين هزل است

«پسر خطيب دهی بامداد در پايگاه رفت، پدر را ديد که خر می ...يد. پنداشت همه روزه چنان می کند. روز جمعه پدرش بر سر منبر خطبه می خواند، پسر بر در مسجد رفت و گفت: بابا، خر را می ..يی يا به صحرا برم؟»

اما پس اين کجای اين معادله قرار می گيره؟

«شخصی مولانا عضدالدين را گفت: اهل خانه من ناديده به دعای تو مشغولند. گفت: ناديده چرا؟ شايد ديده باشند.»

هر سه تا از يکجا هستند، رساله دلگشای املح الشعرا، نظام الدين عبيدالله زاکانی.

به نظرم مياد که همونطوری که مدتهاست سعی می کنند به همه ثابت کنند که همه «شراب» و «شاهد» و «ساقی» های حافظ معانی فلسفی دارند و اشاره به دين و حکمت و حافظ تمام عمر سربر زانو گذاشته و يک قطره هم عرقيات مصرف نکرده، امروزه هم خيلی ها خيال دارند که به ما ثابت کنند لطيفه و شوخی و جک، هرزه درا و بی مقدار هستند و يک چيزی به نام «طنز» به معنای اخص و خالص وجود دارد که شرم دارد و عفيف است.

عفت خانم عجوزه ای بود که عمرش را داد به شما. اميدوارم نوه و نتيجه ای ازيشان به جا نماند!

Posted by Khodadad at March 4, 2006 03:41 AM

Comments

tafaavot ash az hamaan ".." ke gozaardi aashkaar ast, ey rafiq!

The difference is pretty clear from your usage of "..".

Posted by: AmirT at March 4, 2006 05:07 AM

سالهاست در تربيت و اداره‌ی جامعه شيوه‌ی پاستوريزاسيون با جديت(!) دنبال ميشود. در كتابها، مجلات، دوبله‌ی فيلمها، فيلمهای ايرانی، ... . حتی زن و شوهرها هم برای هم كلاس ميگذارند! طنز، هزل و يا هر نوع شوخی عميق يا سطحی نيز مستثنا نبوده‌اند. ولی جالب اينجاست كه جامعه به سمت ديگری رفته‌است تا جايی كه ركيك‌گويی خود درجات مختلف به نسبت طبقه‌ی اجتماعی پيداكرده‌است.و كم كم بسيار پاكيزه‌گويی حمل بر اخلاق روستايی و ساده‌انديشی می‌گردد.

Posted by: پسرحاجی at March 6, 2006 05:30 AM

طنز را شايد بتوان به اين صورت براش انواع تعريف كرد . خودم با وجود اينكه به طنز عفيف تمايل دارم ولي تصور مي كنم شيوه بيان متاثر از عوامل زيادي است مانند حالت روحي گوينده ، شخصيت مخاطب ، شرايط محيطي و ... بنابراين هر طنز نويسي امكان دارد بنا به شرايط از همه انواع طنز استفاده كند و درجه بندي آنها بر اين اساس درست نباشد . ولي در اين ميان اين سوال مطرحه كه آيا واقعا عفيف نوشتن ايرادي داره و اصولا ركيك گوئي چه حسني داره كه در همه حال از آن استفاده بشه ؟

Posted by: يه دوست at March 6, 2006 03:12 PM

سلام،
كه چي؟ مثلاً سخن خنده آور را نمي شود تقسيم بندي كرد به گروه الف ب پ (ولو با مرزهايي كمرنگ)، تو با اين مخالفى، جل الخالق! اگر هم با داوري ارزشي در مورد آنها مشكل داري بايد بگم هم مبهم نوشته اي و هم نقل قول خوبي براي شروع انتخاب نكرده اي. علاوه بر اين، وجود عفت را گمان نكنم بخواهي يا بتواني انكار كني و اين كه اين موجود در ميان قطري از مردم ما -موافق يا مخالف ميل من و شما- ستودني است. جمله ي آخرت من را آدمهايي انداخت كه اصلاً دلم نمي خواهد در ذهنم با شما ارتباط (associative memory)داشته باشند.
در مورد اين بند یکی مانده به آخر هم فعلاً همين را داشته باش كه: به گمانم به بيماري سوم شخص جمع مبتلا شده اي. مثل ساير فرزندان كهن بوم و بر آريايي.

آخرش از شوخی گذشته این که آکادمیک تر بنویسی احتمال اینکه یک چیزی از توش در بیاد بیشتره. بععله، اینجا وبلاگه ولی لابد یه فرقی داره با بقیه که الآن من اینجام، نه؟

Posted by: Ali at March 8, 2006 10:55 AM

حكيمان و قدما گفته اند كه خودسانسوري جايز نمي باشد.

Posted by: Khodadad at March 8, 2006 07:36 PM

baseball odds baseball odds http://BASEBALL-ODDS.INFO
baseball picks baseball picks http://BASEBALL-PICKS.INFO
baseball lines baseball lines http://BASEBALLLINES.INFO
baseball odds baseball odds http://BASEBALLODDS.INFO
baseball picks baseball picks http://BASEBALLPICKS.BIZ
baseball picks baseball picks http://BASEBALLPICKS.US
best football picks best football picks http://BESTFOOTBALLPICKS.US
best nfl picks best nfl picks http://BESTNFLPICKS.NET
college football picks college football picks http://COLLEGE-FOOTBALL-PICKS.INFO
college football lines college football lines http://COLLEGEFOOTBALLLINES.US
college football picks college football picks http://COLLEGEFOOTBALLPICKS.BIZ
college football spreads college football spreads http://COLLEGEFOOTBALLSPREADS.US
football handicapping football handicapping http://FOOTBALL-HANDICAPPING.INFO
fotball lines fotball lines http://FOOTBALL-LINES.ORG
fotball lines fotball lines http://FOOTBALL-LINES.US
football picks football picks http://FOOTBALL-PICKS.CC
football predictions football predictions http://FOOTBALL-PREDICTIONS.ORG
football handicapping football handicapping http://FOOTBALLHANDICAPPING.NET
football predictions football predictions http://FOOTBALLPREDICTIONS.INFO
football predictions football predictions http://FOOTBALLPREDICTIONS.US
free football picks free football picks http://FREE-FOOTBALL-PICKS.ORG
free nfl picks free nfl picks http://FREE-NFL-PICKS.ORG
free nfl picks free nfl picks http://FREENFLPICKS.US
handicapping service handicapping service http://HANDICAPPING-SERVICE.COM

Posted by: nfl lines at October 3, 2006 07:13 PM

Posted by: sports betting at October 5, 2006 07:43 AM

Posted by: golf birthday gift at October 6, 2006 05:50 AM

Posted by: best gambling list at October 6, 2006 05:56 PM

Posted by: milf at October 8, 2006 01:49 AM

Posted by: milf hunters at October 8, 2006 01:49 AM

Posted by: mature nudes at October 8, 2006 01:50 AM

Posted by: horny milf at October 8, 2006 01:52 AM

Posted by: milf lesbians at October 8, 2006 01:52 AM

Posted by: mature milfs at October 8, 2006 01:52 AM

Posted by: milf hunt at October 8, 2006 01:52 AM

Posted by: mature latina girls at October 8, 2006 01:53 AM

Posted by: mature butt at October 9, 2006 01:03 AM

Posted by: milf cruiser com at October 9, 2006 03:50 AM

William Styron, whose Holocaust novel Sophie's Choice became a film and an opera, has died, aged 81...

Posted by: Uriel Archer at November 13, 2006 12:23 AM

William Styron, whose Holocaust novel Sophie's Choice became a film and an opera, has died, aged 81...

Posted by: Uriel Archer at November 13, 2006 12:23 AM

Classical singer Russell Watson postpones his forthcoming UK tour after undergoing brain surgery...

Posted by: Maxwell Robertson at November 13, 2006 06:06 AM

Classical singer Russell Watson postpones his forthcoming UK tour after undergoing brain surgery...

Posted by: Maxwell Robertson at November 13, 2006 06:06 AM

Microsoft and Peter Jackson postpone the making of a film based on the Halo video game after backers pull out...

Posted by: Reuben Herr at November 17, 2006 05:30 PM

Madonna says she may adopt another child from abroad following her proposed adoption of a Malawian boy...

Posted by: Trevion Smalls at November 22, 2006 06:07 PM

The first stage of a �150m investment in regional museums is praised for boosting visitor numbers...

Posted by: Gavyn Hendrix at November 23, 2006 06:10 AM

Pioneering screenwriter Nigel Kneale, best known for the Quatermass TV serials and films, dies aged 84...

Posted by: Bret Brito at November 23, 2006 12:34 PM

Pioneering screenwriter Nigel Kneale, best known for the Quatermass TV serials and films, dies aged 84...

Posted by: Bret Brito at November 23, 2006 12:34 PM

The first stage of a �150m investment in regional museums is praised for boosting visitor numbers...

Posted by: Zack Montague at November 23, 2006 07:37 PM

Doctor Who takes three prizes at the National Television Awards in a repeat of its success last year...

Posted by: Dominic Elliott at November 24, 2006 08:39 AM

Doctor Who takes three prizes at the National Television Awards in a repeat of its success last year...

Posted by: Dominic Elliott at November 24, 2006 08:39 AM

The judge who put coded messages in his Da Vinci Code plagiarism trial ruling has written another...

Posted by: Duane Lemay at November 25, 2006 09:18 AM

The judge who put coded messages in his Da Vinci Code plagiarism trial ruling has written another...

Posted by: Duane Lemay at November 25, 2006 09:18 AM

Borat creator Sacha Baron Cohen reportedly signs a $42.5m (�22m) film deal starring his character Bruno...

Posted by: Elias Fogg at November 26, 2006 03:31 PM

Microsoft and Peter Jackson postpone the making of a film based on the Halo video game after backers pull out...

Posted by: Maximilian Quick at December 1, 2006 04:25 AM

Social networking site MySpace is to block users from uploading copyrighted music to its pages...

Posted by: Adrian Blanton at December 4, 2006 06:48 PM

The judge who put coded messages in his Da Vinci Code plagiarism trial ruling has written another...

Posted by: London Willey at December 5, 2006 07:32 AM

The judge who put coded messages in his Da Vinci Code plagiarism trial ruling has written another...

Posted by: London Willey at December 5, 2006 07:32 AM

Singer George Michael lends the piano on which John Lennon wrote Imagine to an anti-war exhibition...

Posted by: Jaden Salas at December 5, 2006 07:29 PM

Singer George Michael lends the piano on which John Lennon wrote Imagine to an anti-war exhibition...

Posted by: Mariano Burdette at December 6, 2006 02:02 AM

London-born rapper Sway is to be honoured at the BET Hip-Hop awards in the US...

Posted by: Curtis Zielinski at December 6, 2006 08:27 AM

London-born rapper Sway is to be honoured at the BET Hip-Hop awards in the US...

Posted by: Corbin Delaney at December 6, 2006 02:34 PM

Pioneering screenwriter Nigel Kneale, best known for the Quatermass TV serials and films, dies aged 84...

Posted by: Niko Dorsey at December 6, 2006 06:10 PM

Pioneering screenwriter Nigel Kneale, best known for the Quatermass TV serials and films, dies aged 84...

Posted by: Niko Dorsey at December 6, 2006 06:10 PM

Veteran game show host Bob Barker is stepping down from hosting The Price is Right after 35 years...

Posted by: Albert Lindquist at December 6, 2006 08:50 PM

William Styron, whose Holocaust novel Sophie's Choice became a film and an opera, has died, aged 81...

Posted by: Emmett Oliveira at December 6, 2006 09:10 PM

William Styron, whose Holocaust novel Sophie's Choice became a film and an opera, has died, aged 81...

Posted by: Emmett Oliveira at December 6, 2006 09:10 PM

William Styron, whose Holocaust novel Sophie's Choice became a film and an opera, has died, aged 81...

Posted by: Emmett Oliveira at December 6, 2006 09:11 PM

Pop trio Atomic Kitten will reform to play a concert in support of jailed Liverpool football fan Michael Shields...

Posted by: Charles Godwin at December 6, 2006 10:06 PM

search

contact

links

latest entries

archives

categories

powered by

March 04, 2006

طنز و عفت؟

Comments