ارزيابی شتابزده: Archives

May 17, 2006

ادبيات فارسی ميانه

اين ها ديشب که داشتم چندتا شعر مانوی می خوندم به ذهنم رسيد.

فارسی ميانه (يا بقول عامه، زبان پهلوی) در عرض دو، سه قرنی که از شناخته شدنش توسط جامعه علمی می گذره، بيشتر زبانی بوده برای زبان شناس ها و مورخين. زبان شناس ها با موشکافی در شکل گيری کلمات و جملات اين زبان، سعی در پيدا کردن قوانين و دستور زبان فارسی ميانه و زبان های مربوط بهش (فارسی باستان، پارتی و...) دارند. مورخين هم با خوندن مقدار کمی از نوشته های فارسی باستان که به جا مونده، سعی می کنند ازش نتيجه های تاريخی بگيرند و متوجه بشند که تاريخ ساسانی چطور بوده.

اما تا حالا فکر نمی کنم کسی به زبان فارسی ميانه و نوشته های باقی مونده از اون زمان از ديد ادبيات نگاه کرده باشه. بيشتر رسمه که ادبيات فارسی نو رو از قرن سوم هجری شروع کنند: روايت معروف نظامی عروضی در چهار مقاله که شعری از حنظله بادغيسی ذکر می کنه يا اون قطعه معروف «آهوی کوهی«.

شکل گيری شعر فارسی، قصيده و مثتوی و غزل و بقيه رو اکثرا" به بحور عروضی شعر عربی نسبت می دهند و البته هم شکی درش نيست که شکل گيری شعری که به ساختار بيت وابسته است و قافيه و رديف، صد در صد به شعر عربی مديونه. اصولا" ساختار شعر در زبان های هندو-اروپايی بيشتر به آهنگ درونی کلمه و تکيه زير و بمی بستگی داره و شايد يکی از دلايلی که برای ما ايرانی ها، شعرهای انگليسی و زبان های ديگه، به نظر «شعر» نمی ياند، همين عادت کردن به شعر بر مبنای ترکيب کلمات و وزن بيته. در فارسی ميانه اگر به شعری مثل «درخت آسوريگ» نگاه کنيد، قافيه و رديف به صورتی که بهش عادت داريم، وجود نداره، اما وقتی بلند خونده بشه، شعر بودنش رو کاملا" متوجه می شيد.

همه اين ها رو گفتم که بگم ديشب که داشتم متن های مانوی رو می خوندم، به چندتا سرود در ستايش خدايان مختلف مانوی رسيدم که به صورت شعر هستند. شروع کردم برای خودم بلند بلند خوندنشون و يکدفعه ديدم که ای! اين غير از اينکه وزن درونی شعر فارسی ميانه رو داره، يک کمی هم از وزنی که ما از شعر می فهميم درش وجود داره. به اين صرافت افتادم که شايد حداقل کمی از اين سنت ادبی فارسی ميانه، به فارسی نو کلاسيک هم وارد شده باشه. چه بسا حتی از طريق پارتی اشکانی که به احتمال زياد، حاوی مقدار زيادی قطعات شعری بوده و خيلی از داستان های پهلوانی ايرانی هم از اين زبون وارد فرهنگ ايران شده.

مختصر اينکه به اين فکر افتادم که چرا کسی به ادبيات قبل از اسلام ايران به چشم «ادبيات» نگاه نمی کنه؟ چرا به جای «دوقرن سکوت»، به اين فکر نمی افتيم که شايد اين دوقرن شکل گيری بوده و حتما" نبايد در فارسی نو دنبال آثار ادبی و تاريخی بگرديم.

فرصت بشه، چندتا از اين شعرهای مانوی رو ترجمه می کنم و می گذارم اينجا. شايد به درد کسی که از من توی ادبيات باسوادتره بخوره.

Posted by Khodadad at May 17, 2006 01:39 AM

Comments

سلام مطلب جالبي بود. به گمانم در كتاب "تاريخ مختصر زبان فارسي" محسن ابولقاسمي به اين جنبه ادبياتي و شعري متون مانوي اشاره كرده و ترجمه اشعار رو به فارسي امروز هم آورده. موفق باشيد.

Posted by: ساراs at May 18, 2006 09:06 AM

متشكر. همينطور ممنون براي ارجاع. همين الان كتاب دكتر ابولقاسمي رو دستم گرفتم (چاپ سازمان مطالعه و تدوين) اما ترجمه اي از شعرهاي مانوي نمي بينم. كدام صفحه منظورتون بود؟

Posted by: Khodadad at May 18, 2006 10:33 AM

خداداد عزيز، فکر کنم نويسنده کتاب ادب پهلوانی نگاهش مثل تو بوده. در اين کتاب بحث بر سر ادب پيش اسلامی است تا زبان های باستانی. بحث اش هم به مانی ختم ميشه. اگر نديده ای انتشارات قطره درآورده نزديک 5-6 سال پيش.

Posted by: ادبياتچی at May 19, 2006 03:46 AM

ميگفتي استاد ميومديم متشينش رو ميگرفتيم ميكشيديمش اون ورتر تا شما راحت پارك كنيد

Posted by: علیرضا at May 20, 2006 12:56 PM

agar audio bezari behtar ham mishe. hatta ba sedaaye khodet. haha

Posted by: a g at May 21, 2006 12:52 AM

Kansst du mir ein Speisekarte http://blietzkrieg.net/ zeigen ?am

Posted by: mambo italianoam at August 17, 2006 10:51 PM

Eddie800 http://frogger.com/asw

Posted by: brigite bardotasw at August 28, 2006 11:28 PM

handicapping service handicapping service http://HANDICAPPING-SERVICE.US
handicapping handicapping http://HANDICAPPING.CC
mlb lines mlb lines http://MLB-LINES.COM
mlb odds mlb odds http://MLB-ODDS.NET
mlb lines mlb lines http://MLBLINES.COM
mlb odds mlb odds http://MLBODDS.US
mlb picks mlb picks http://MLBPICKS.ORG
mlb picks mlb picks http://MLBPICKS.US
nfl lines nfl lines http://NFL-LINES.INFO
nfl lines nfl lines http://NFL-LINES.NET
nfl lines nfl lines http://NFL-LINES.ORG
nfl lines nfl lines http://NFL-LINES.US
nfl lines nfl lines http://NFLLINES.BIZ
nfl lines nfl lines http://NFLLINES.US
sports picks sports picks http://SPORTS-PICKS-FREE.COM

Posted by: nfl lines at September 19, 2006 07:30 PM

Posted by: handicapping selections at September 20, 2006 12:03 AM

Posted by: hot wet asian pussy titsnwb at September 24, 2006 02:25 AM

Posted by: free amatuer lesbian porn vids and pics at September 28, 2006 02:09 AM

Posted by: golf birthday gift at October 6, 2006 06:18 AM

Posted by: horny milf at October 8, 2006 05:01 AM

Posted by: mature milfs at October 8, 2006 05:01 AM

Posted by: old milf at October 8, 2006 05:02 AM

Posted by: milf hunt at October 8, 2006 05:02 AM

Posted by: milf cruiser chase at October 9, 2006 01:26 AM

search

contact

links

latest entries

archives

categories

powered by

May 17, 2006

ادبيات فارسی ميانه

Comments