October 29, 2006

حلقه گم شده

داشتم توی اين کتابفروشی های ايرانی لس آنجلس می گشتم و کتاب های تاريخی جديدی رو که در ايران چاپ شده اند نگاه می کردم. به نظر تعدادشون خيلی زياد ميومد و خوب طبق معمول هم تعدادی که به تاريخ 100 سال اخير پرداخته بودند بيشتر از همه دوره های تاريخی ديگه رو هم بودند!

اما در مورد دوره ای که من بهش علاقه دارم (هزاره اول ميلادی) يک مقدار محدودی کتاب هست که نگاه کردن بهشون به آدم تصور قابل قبولی از مقدار دانش موجود از اين دوره در ايران می ده. برای من جالب بود که ببينم تاريخ نوشته شدن اين کتاب هايی که در ايران ترجمه (يا تاليف) و چاپ شده اند کی بوده. يک شاخه، کتاب هايی هستند که حدود پنجاه تا هفتاد سال پيش نوشته شده اند و توسط مترجمان معروف ايرانی (رشيد ياسمی، کريم کشاورز، ...) به فارسی ترجمه شده اند. اين ها متن هايی هستند که بقولی در زمينه مطالعات تاريخی "کلاسيک" محسوب می شند (ايران در زمان ساسانيان، تاريخ ماد، تاريخ اشکانيان) و اکثرا" از نظر تحقيق "خارج از زمان" و غير قابل مصرف هستند. شاخه دوم، که خيلی هاشون رو ديدم، کتاب های جديدی هستند که در عرض 10 تا 20 سال گذشته در مورد تاريخ ايران، بخصوص، نوشته شده اند و آخرين دستاوردهای تحقيق تاريخی رو به نمايش گذاشته اند. اين هم خيلی خوبه، بخصوص برای دانشجويان تاريخ در ايران که اکثرا" از نظر دسترسی به تحقيقات(بخصوص بخاطر ندانستن زبان های اروپايی) خيلی در مضيقه هستند.

اما اين وسط به نظر من يک مطلب پايه ای گم شده. بين اون دورانی که کتاب های تحقيقی "کلاسيک" مثل کريستن سن و مينورسکی نوشته شده اند و زمانی که اين تحقيقات نو و دست اول نوشته شده اند، حدود 50 سال فاصله است. در اين دوران، جنگ جهانی دوم اتفاق افتاده، جنگ ويتنام تمام شده، نهضت حقوق مدنی دهه شصت و حرکت های مردمی دهه 1960 به وقوع پيوسته. در اين بين،همه مورخينی که در اين 50 سال گذشته زندگی می کردند و می نوشتند، تحقيقاتی کردند که بعضا" پايه های علوم انسانی رو تکان داده و اصلا" طرز ديد مورخين 70 سال قبل رو کنار گذاشته. يعنی اصلا" تحقيق تاريخی از يک نظری زير و رو شده و الان نگاه به تاريخ تحت تاثير يک مجموعه تفکرهای متفاوتيه از اونی که مورخين اوايل قرن بيستم داشتند. اما اينها در مجموعه کتاب های امروزه ايران به هيچوجه قابل ديدن نيستند. يعنی دانشجوی امروزه که برمی داره يک کتاب در مورد تاريخ ساسانيان می خونه، اصلا" از اينکه اين کتاب با توجه به نظراتی مثل مکتب "آنال" فرانسه نوشته شده خبر نداره و ممکنه خيلی از نکاتی که نويسنده در نظرداره اصلا" براش قابل فهم يا لمس نباشه. حالا اين غير از اين مشکل هميشگيه که در ايران، کسی به تاريخ بيرون از ايران کاری نداره و به زحمت می شه مثلا" يک کتاب جديد و قابل اطمينان در مورد تاريخ بيزانس يا روم در بين کتاب های ايرانی پيدا کرد. ترجمه کتاب های پايه ای در مورد تاريخ و روش مطالعات تاريخی، به علاوه کتاب هايی که دوره های خاص تاريخی رو بدون نظر به محدوده های جغرافيايی و با ديدگاه زمانی بررسی می کنند بسيار لازمه.

Posted by Khodadad at October 29, 2006 10:41 PM

Comments

Posted by: Pedram at October 29, 2006 11:14 PM

Posted by: Khodadad at October 30, 2006 10:45 AM

Posted by: Amir at October 31, 2006 01:17 PM

Posted by: fereydoon at November 3, 2006 04:11 AM